Hamrohealth

अस्पतालमा बिरामी भेट्न जाँदा ध्यान दिनु पर्ने कुराहरु।

बिरामी भएर अस्पताल भर्ना भएका परिवार, इस्टमित्र वा साथीभाइ भेट्न जाने मन जसलाई पनि हुन्छ।  अस्पतालहरुमा बिरामी भेट्न जानेको भीड नै देखिन्छ। आफ्नो मान्छे बिरामी भएर अस्पताल भर्ना भएका बेला भेट्न जानु स्वभाविक पनि हो।

तर, अस्पतालमा बिरामी भेट्न जानेहरुले कहिल्यै बिर्सन हुने कुरा के हो भने, अस्पताल रोग निवारण गर्ने संस्थाको साथसाथै विभिन्न रोगको संक्रमण हुनसक्ने स्थान पनि हो। त्यसकारण बिरामीलाई स्वास्थ्य लाभको कामना गर्न अस्पताल जाने व्यक्तिहरुले यी १० कुरामा ध्यान दिनु जरुरी छ।

१. रुघा खोकी, इन्फ्लुएन्जा, झाडापखाला, दादुरा जस्ता सरुवा रोग लगेका व्यक्तिहरु बिरामी भेट्न जान हुँदैन।

२. बालबालिकालाई अति जरुरी बाहेक अरु अवस्थामा अस्पतालमा लैजानु हुँदैन। प्रायः अस्पतालले १२ वर्ष मुनिका बालबालिकालाई अस्पताल ल्याउन रोक लगाएका हुन्छन्। किनभने बालबालिकाको रोगसँग लड्नसक्ने शक्ति कम हुन्छ।

३. साबुन–पानीले राम्रोसँग हात धोएर वा ह्यान्डस्यानिटाइजरले हात सफा गरेर मात्र बिरामी भेट्न जानुपर्छ। बिरामीलाई छोइसकेपछि र बिरामी भेटेर फर्किंदा पनि हात पुन राम्रोसँग सफा गर्नुपर्छ। अन्यथा बिरामी भेट्न जाने व्यक्तिका हातका किटाणुहरु बिरामीलाई पनि सर्नसक्छ र बिरामीको रोग आफन्तलाई सर्नसक्छ। 

४. बिरामी भेट्न जाने बिरामीका आफन्तहरु शय्यामा बस्नु हुँदैन। सरुवा रोगका लक्षणहरु नभए पनि किटाणुहरु हाम्रो शरीरमा हुनसक्छन र ती बिरामीलाई सर्न सक्छन्। साथै बिरामीको शय्यामा पनि धेरै किटाणु हुन सक्छन् र हामीलाई सर्नसक्छ।

५. अस्पतालमा धेरैथरी रोगको उपचारका लागि मानिसहरु आउने हुँदा धेरै रोगको संक्रमण हुनसक्छ। त्यसैले बिरामी भेट्न आउँदा सकेसम्म छोटो भेटघाट गर्नुपर्छ।

६. हरेक अस्पतालको आफ्नै फोहोरमैला व्यवस्थापान गर्ने प्रणाली हुन्छ। प्रायः अस्पतालमा कुहिने फोहोर र नकुहिने फोहोर, संक्रमित फोहोर, सिसा आदि फाल्ने रंगीचंगी छुट्टाछुट्टै डस्टबिनको व्यवस्था गरिएको हुन्छ। अस्पतालको नियम अनुसार फोहोरमैला फाल्नु जिम्मेवार नागरिकको कर्तव्य हो। कुन फोहोर, कुन डस्टबिनमा फाल्ने थाहा नभएका बिरामीका आफन्तले ड्युटीमा रहेका परिचारिका (नर्स) लाई सोध्नुपर्छ।

७. हरेक अस्पातालले बिरामी भेट्ने निश्चित समय तोकेको हुन्छ। बिरामी भेट्न आउनुअघि सोको जानकारी लिनुपर्छ। कहिलेकाहीं बिरामीलाई सरुवा रोग जस्तैः टिबी, इन्फ्लुएन्जा, धेरै एन्टिबायोटिक औषधिहरुले मार्न नसक्ने किटाणुको संक्रमण भएको अवस्थामा बिरामीलाई छुट्टै कोठामा (आइसोलेसन रूम) मा पनि राखिएको हुनसक्छ। त्यस अवस्थामा बिरामी भेट्न नाआउँदा राम्रो हुन्छ। बिरामी पूर्ण रुपले सन्चो भएपछि मात्र भेट्न जँदा उचित हुन्छ।

८. बिरामीको कोठा अगाडि कुनै सूचना अथवा कुनै चिह्न राखिएको छ भने ड्युटीमा रहेकी परिचारिकासँग बुझेर मात्र बिरामी भेट्न जानुपर्छ। सूचनामा उल्लेख गरेअनुसार पालना गर्नुपर्छ। प्रायः अस्पातालमा आइसियु, ओटी, आइसोलेसन रूममा जाँदा मास्क, गाउन लगाउनुपर्ने ,जुत्ता फुकाल्नुपर्ने नियम हुन्छ।

९. बिरामीलाई फूलको गुच्छा भन्दा अरु नै उपहार जस्तःै पुस्तक, पत्रिका आदि लगिदिँदा राम्रो हुन्छ। किनभने फूलमा किटाणुहरु रहनसक्ने हुँदा सक्रमण फैलन सक्छ।

१०. यदि तपाईं क्यान्सर बिरामी जसको रोगसँग लड्नसक्ने शक्ति कम छ, त्यस्ता बिरामीलाई भेट्न जाँदै हुनुहुन्छ भने फलफूल र नपकाएको खानेकुरा लैजानुु हुँदैन। खानेकुरा घरैमा तयार गरेर लाग्दै हुन्नुहुन्छ भने बिरामीले खान हुने र नहुने कुराको जानकारी लिएर मात्र लग्नु होला। उचित पौष्टिक आहारयुक्त खानाले पनि बिरामीको रोग निको पार्न ठूलो भूमिका खेल्छ।

स्रोत:स्वास्थ्यखबर पत्रीका

(गुरुङ इन्फेक्सन कन्ट्रोल नर्स हुन्)

स्वास्थ्यको फर्जी रिपोर्ट बनाएर केही कर्मचारी संघमै समायोजन र पदस्थापन भएको भन्दै उजुरी

काठमाडौं ।  अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले फर्जी रिपोर्ट बनाएर स्वास्थ्यका कर्मचारीहरू संघमा समायोजन भएको भन्दै चासो देखाएको छ । फर्जी रिपोर्ट बनाएर केही कर्मचारी संघमै समायोजन र पदस्थापन भएको भन्दै उजुरी परेपछि अख्तियारले चासो देखाएको हो ।
अख्तियारका प्रवक्ता प्रदीपकुमार कोइरालाले उजुरीमाथि छानबिन भइरहेको र दोषी ठहरिए कारबाहीको दायरामा ल्याइने बताए । ‘फर्जी रिपोर्ट बनाएर केही कर्मचारी संघमै समायोजन र पदस्थापन भएको भन्दै उजुरी परेको छ, अनुसन्धानमा दोषी ठहरिए कारबाहीको दायरामा ल्याउने छौं,’ प्रवक्ता कोइरालाले भने ।

फर्जी रिपोर्टका आधारमा संघमै समायोजन र पदस्थापन हुनेहरूमा वीर अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीहरू अरुण महतो, टीकाराम पनेरु, जीवन श्रेष्ठ, युवराज सुवेदीलगायत रहेका छन् ।
यस्तै, वीर अस्पतालमा कार्यरत डिल्ली खनाल, डिल्ली आचार्य, सविता जोशी, युवराज सुवेदीले पनि रोगी भएको भन्दै रिपोर्ट पेस गरेको पाइएको छ । यी सबै अहेबका रूपमा कार्यरत छन् ।
स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्र श्रेष्ठले नियुक्त हुँदा निरोगिताको प्रमाणपत्र पेस गरेर फेरि बोर्डमार्फत नै रोगीको प्रमाणपत्र पेस गर्नु अनुसन्धानको विषय भएको बताए । ‘एक वर्ष अगाडि नियुक्त हुँदा निरोगिताको प्रमाणपत्र पेस गर्ने र त्यही व्यक्तिले अहिले आएर बोर्डको सिफारिसमा रोगी भएको प्रमाणपत्र पेस गर्ने, यस्तो पनि हुन्छ र ? यो विषयमा छानबिन जरुरी छ ।’

स्वास्थ्य मन्त्रालयले समायोजनको सूचना प्रकाशित गरेसँगै कर्मचारीले आफ्नो नजिक रहेका चिकित्सकको रिपोर्टका आधारमा मेडिकल बोर्डको सिफारिसमा त्यस्तो काम गरेको पाइएको छ ।
स्रोतका अनुसार स्वास्थ्यअन्तर्गत समायोजनमा समस्या आएपछि स्वास्थ्य मन्त्रालयले गुनासो गर्ने समय दिएको थियो । यसपछि वीर अस्पतालका केही स्वास्थ्यकर्मीले फर्जी रिपोर्ट बनाएर पेस गरेका हुन् ।
संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमार्फत समायोजनको सूची सार्वजनिक भएपछि वीरका अधिकांश कर्मचारीले बिरामी भएको भन्दै मेडिकल बोर्डमार्फत स्वास्थ्य मन्त्रालयमा विवरण पेस गरेका थिए । मेडिकल बोर्डले दिएको सिफारिसबारे पनि छानबिन भइरहेको अख्तियारले जनाएको छ ।

एक वर्षअगाडि नियुक्त हुँदा निरोगिताको प्रमाणपत्र पेस गरेका छन् । अहिले आएर बोर्डको सिफारिसमा कसरी रोगी भए ? नियुक्त हुँदा निरोगी प्रमाणपत्र पेस गरेर फेरि बोर्डमार्फत रोगीको प्रमाणपत्र पेस हुनु अनुसन्धानको विषय हो 
महेन्द्र श्रेष्ठ, प्रवक्ता, स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय

फर्जी रिपोर्ट बनाएर केही कर्मचारी संघमै समायोजन र पदस्थापन भएको भन्दै उजुरी परेको छ, अनुसन्धानमा दोषी ठहरिए कारबाहीको दायरामा ल्याउनेछौं
प्रदीपकुमार कोइराला 
प्रवक्ता अख्तियार

कर्मचारी र चिकित्सकको मिलोमतोमा तयार पारिएका रिपोर्टहरू मेडिकल बोर्डले पनि फटाफट सदर गरेको देखिएको छ । हालसम्म मेडिकल बोर्डबाट सिफारिस भएकै आधारमा ६० बढी कर्मचारीको समायोजन भइसकेको छ ।
निजामती सेवा नियमावली २०५० अनुसार कडा रोग भन्नाले मिर्गौला, मुटु र क्यान्सरसम्बन्धी रोगलाई जनाउँछ । तर, अस्पतालमा कार्यरत केही कर्मचारीको उच्च रक्तचाप, ढाडको दुखाइ, बाथजस्ता रोग भनी सिफारिस गरिएको छ । ती व्यक्ति प्रायः बोर्ड र सामान्य प्रशासन मन्त्रालयका पदाधिकारीनिकट रहेको बुझिएको छ ।

अस्पतालमा कार्यरत अहेब अरुणकुमार महतोलाई जनरल फिजिसियनले सिफारिस गरेको पाइएको छ । सिफारिसमा महतोलाई थाइराइडको समस्या, घाँटीनेर ढाड खिइएको, उच्च रक्तचाप र पित्तथैलीमा गिर्खा भएको देखाइएको छ । सोसम्बन्धी इन्डोक्राइनोलोजिस्ट, अर्थोपेडिक सर्जन, फिजिसियन र सर्जनले हेर्नुपर्ने हुन्छ । तर, महतोलाई असम्बन्धित डाक्टरले दिएको रिपोर्टलाई आधार मानेर बिरामी भएको सिफारिस बोर्डले गरेको छ ।
बोर्डले तयार पारेको सिफारिसमा महतोलाई सर्भिकल स्पोनडायलोसिस, एचटीएन, हाइपोथाइरोइडिज्म मल्टिपल जिबिपोलिप्स भएकाले सम्बन्धित विशेषज्ञ डा. संजयकुमार ठाकुरले सुविधा सम्पन्न ठाउँमा बिरामीको नियमित फलोअप तथा उपचार गर्ने गरेको उल्लेख छ ।

स्रोतका अनुसार महतो स्वास्थ्य राज्यमन्त्री डा. सुरेन्द्रकुमार यादव निकट हुन् । उनी संघमै समायोजनमा परेका छन् । वीर अस्पतालका कन्सल्टेन्ट फिजिसियन डा. ठाकुरले रिपोर्टका आधारमा आफूले चेकजाँच गरेको बताए । उनले भने, ‘मैले उहाँलाई नियमित फलोअपमा पनि आउन भनेको छु । ’
यस्तै, अस्पतालमा कार्यरत अहेब टीकाराम पनेरूलाई बोर्डले ढाड दुख्ने समस्या भएको देखाएर संघकै फाजिलमा सरुवा गरिएको छ । उनी खेलाडीसमेत हुन् । तर, ढाड खिइएको भन्दै बोर्डले सिफारिस दिएको छ । धेरैबेरसम्म हिँड्न र उभिन नहुने भनेर सिफारिस गरिएको छ । स्रोतका अनुसार पनेरू सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमा गठन भएको तत्कालीन समायोजन महाशाखाका प्रमुख केदार पनेरूका नातेदार हुन् ।

यस्तै, अस्पतालमा कार्यरत अहेब युवराज सुवेदीलाई बोर्डले ढाड दुख्ने समस्या भएको देखाएको छ । यही रिपोर्टका आधारमा उनलाई संघकै फाजिलमा पदस्थापन र समायोजन गरिएको हो । फर्जी रिपोर्ट बनाएको प्रमाणित भए डाक्टरको प्रमाणपत्र रद्ध गर्ने अधिकार नेपाल मेडिकल काउन्सिललाई छ ।
यसैगरी, अस्पतालमा कार्यरत अहेब जीवन श्रेष्ठलाई बोर्डले ढाड दुख्ने समस्या भएको देखाएको छ । यसैलाई आधार बनाएर उनलाई संघकै फाजिलमा पदस्थापन र समायोजन गरिएको छ ।
कर्मचारी समायोजन ऐनको दफा ८ को उपदफा ४ मा प्रचलित कानुनले निर्धारण गरेको कडा रोग लागेको वा शारीरिक रूपमा अशक्त व्यक्तिले रोजेको ठाउँमा समायोजन हुन पाउने उल्लेख छ ।
नेपाल सरकारले गठन गरेको मेडिकल बोर्डले प्रमाणित गरेपछि मन्त्रालयले कर्मचारीलाई चाहेको स्थानमा समायोजन गर्ने व्यवस्था छ ।

सो दफालाई दुरुपयोग गर्दै वीर अस्पतालका १२ बढी कर्मचारी मेडिकल बोर्डबाट कडा रोग भनी सिफारिस बनाउँदै समायोजनमा पर्न सफल भएका हुन् । मेडिकल बोर्डको अध्यक्षमा अस्पतालका निर्देशक डा. केदारप्रसाद सेन्चुरी, सदस्यहरूमा प्राडा विद्यानिधि न्यौपाने र प्राडा किरण श्रेष्ठ रहेका छन् ।

Source: rajdhani daily

अब निजामती कर्मचारीहरुले सामूहिक राजीनामा दिए सरकारले स्वीकृत गर्ने

काठमाडौं । निजामती कर्मचारीहरुले सामूहिक राजीनामा दिए सरकारले स्वीकृत गर्ने कानुनी व्यवस्था हुने भएको छ ।

संघीय निजामती सेवाको गठन, सञ्चालन र सेवाका शर्तसम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयकमा यस्तो व्यवस्था राख्ने सहमति भएको हो । विधेयकको दफा १२१ मा बिभिन्न कारणले निजामती सेवाका कर्मचारीहरुले सामूहिक राजीनामा दिए सरकारले स्वीकृत गर्नसक्ने व्यवस्था छ ।

बुधबारको राज्य व्यवस्था समितिको बैठकमा संघीय निजामती सेवाको गठन, सञ्चालन र सेवाका शर्तसम्बन्धमा व्यवस्था गर्न बनेको विधेयकमा छलफल भएको थियो ।

घरमै बसेर अस्पतालको टिकट लिन सकिने, सिभिल अस्पतालबाट सुरु भयो सेवा।

काठमाडौं– सरकारी अस्पतालमा बिरामी जाँच गर्ने भन्ने वित्तिकै धेरैले टिकट काट्न लामो लाइन बस्नुपर्ने दुःख सम्झन्छन्। 

हुन पनि नेपालका सबै सरकारी अस्पतालमा जाँच गर्न जाँदा बिरामी र बिरामीका आफन्तले लामो लाइन बसेर ओपिडी टिकट लिनुपर्ने बाध्यता छ। लाइनलाई व्यवस्थित गर्न अस्पतालले टोकन प्रणालीको सुरुवात गरेको भए पनि टोकन पाउन पनि बिरामीका आफन्त बिहानैदेखि अस्पतालको लाइनमा नै बस्नुपर्ने बाध्यता छ।

अब भने अस्पतालको ओपिडी टिकट लिन बिरामी तथा बिरामीको आफन्तले घन्टौं लाममा बस्नुपर्ने अवस्थाको अन्त्य हुने भएको छ। टिकट काट्नका लागि बिरामीले अस्पतालमा समेत पुग्नु नपर्ने सुविधा भएको छ।

अब बिरामी वा आफन्तले घरमा बसेर नै अस्पतालको ओपिडी टिकट काट्न सक्ने छन्।

प्रभु पे मोबाइल एप मार्फत अस्पतालको ओपिडी टिकट काट्ने व्यवस्थाको सुरुवात सिभिल अस्पतालबाट भएको छ।

मेडिफ्लो सोलुसनले मोबाइल एप मार्फत घरमा नै बसेर टिकट काट्नसक्ने प्रविधिको विकास गरेको हो। उक्त प्रविधिबाट टिकट काट्ने व्यवस्था सुरु गर्ने सिभिल अस्पताल पहिलो भएको छ। मेडिफ्लोले अन्य अस्पतालमा पनि यो सेवा विस्तार गर्दै लैजाने मेडिफ्लोका सिइओ सुरेन्द्र न्यौपानेले जानकारी दिए।

न्यौपानेका अनुसार मेडिफ्लोले अहिले यो सेवा आफ्नो एपबाट नभई प्रभु पेसँगको सहकार्यमा सुरु गरेको छ। भविष्यमा आफ्नो लगायत अन्य एपबाट पनि यो सेवा सुरु गर्ने उनले बताए। 

अस्पतालले बिरामीको सहजताका लागि प्रविधिको प्रयोग गर्दै एप मार्फत टिकट काट्ने व्यवस्था सुरु गरेको अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक प्राडा दीर्घराज आरसीले जानकारी दिए। 

‘अस्पतालमा ओपिडीको टिकट लिनका लागि निकै लामो लाइन बस्नुपर्ने बाध्यता छ,’ उनले भने, ‘हामीले विभिन्न प्रविधिको प्रयोग मार्फत यसलाई व्यवस्थित बनाउने काम गरिरहेका छौं। अब मोबाइल एपबाट नै काट्न सकिने भएपछि बिरामीले घरबाट नै टिकट काट्नसक्ने भएका छन्।’

कार्यकारी निर्देशक डा आरसीका अनुसार अस्पतालमा हाल दैनिक ८०० सय बिरामी ओपिडीमा आउने गरेका छन्।

मोबाइलबाट टिकट काट्न के गर्ने?


अहिले यो सेवा मार्फत टिकट काट्नका लागि मोबाइल प्रयोगकर्ताले प्रभु पे नामक एपलाई डाउनलोड गर्नुपर्छ। हाललाई यो सेवा एन्ड्रोइडमा उपलब्ध भएको र केही दिनपछि आइओएसमा पनि उपलब्ध हुने प्रभु टेक्नोलोजीका सिइओ खुसल रेग्मीले जानकारी दिए।

प्रभु पे वालेटमा रजिस्टर भएपछि व्यक्तिले आफ्नो विभिन्न बैंकबाट रकम जम्मा गर्न सकिने छ। त्यसपछि उक्त एपमा रहेको हस्पिटल भन्ने बटनमा क्लिक गर्नुपर्ने हुन्छ। हस्पिटल बटनभित्र प्रवेश गरेपछि निजामती अस्पताल (सिभिल सर्भिस हस्पिटल)मा जानुपर्ने हुन्छ। सिभिल अस्पताल क्लिक गरेपछि त्यहाँ नयाँ वा पुरानो ओपिडी भन्ने विकल्प आउने छ। 

त्यसमा पुरानो हो भने पुरानो र नयाँ हो भने नयाँ ओपिडी छान्ने। त्यसपछि आफूले जाँच गर्न चाहेको विभाग र डाक्टर तथा मिति छान्नुपर्ने हुन्छ। उक्त प्रक्रियापछि बिरामीले आफ्नो विवरण भर्नुपर्ने हुन्छ। सबै विवरण भरिसकेपछि टिकटको मूल्य प्रभु पेमा तपाईंको खातामा रहेको रकमबाट काटिने छ।

अनलाइन टिकट काट्ने समय

अस्पतालले हाललाई जनरल ओपिडी टिकट काट्नका लागि अघिल्लो दिन बिहान ७ बजेदेखि परीक्षण गर्ने दिन बिहान ७ बजेसम्म राखेको छ। तर, यो समय पनि क्रमशः आवश्यकता अनुसार बढाउँदै लैजाने कार्यकारी निर्देशक डा आरसीले जानकारी दिए।

उनका अनुसार पेइङ क्लिनिकतर्फ मोबाइल मार्फत टिकट काट्नका लागि भने हाललाई अघिल्लो दिन बिहान १० बजेदेखि परीक्षण गर्ने दिन बिहान १० बजेसम्मका लागि तोकिएको छ। यो समय पनि विस्तारै बढाउँदै लैजाने कार्यकारी निर्देशक आरसीले बताए।

यसका साथै अस्पतालले अस्पताल  हातामा एटिम मेसिन जस्तै ‘किओस्क मेसिन’ बाट पनि टिकट लिनसक्ने व्यवस्था समेत गरेको छ। 

यसैगरी, अस्पतालले ल्याब रिपोर्टहरु अनलाइनमा हेर्न सकिने व्यवस्था समेत सुरु गरेको छ।

श्रोत:-स्वास्थ्य खबरपत्रिका२०७६ श्रावण २२ बुधबार १३:२१:००प्रकाशित

समायोजन अपडेट: स्टाफ नर्सको पत्र तयार गर्दै।

काठमाडौँ, १७ साउन । निकै ढिलो शुरु भएको स्वास्थ्यको कर्मचारी समायोजनले पछिल्लो समय गति लिदै छ । कुल २७ हजार बढी कर्मचारी भएको स्वास्थ्यमा अहिलेसम्म एक तिहाई अर्थात करीब ९ हजार कर्मचारीको समयोजन भएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।

समायोजनका लागि मन्त्रालयले ६ जनाको टोली बनाएको छ । सोही टोलीलाई सहयोग गर्न अर्को पाँच जनाको टोली छ । सहयोगी टोलीले भने समायोजन भएका व्यक्तिको पत्र तयार गरी डिस्प्याच गर्ने काम गर्दछ ।

शुक्रबार नेपाली हेल्थसंगको कुराकानीमा पत्र डिस्प्याच गर्ने कर्मचारीले अहिले स्टाफ नर्सको समायोजन पत्र डिसप्याच गर्न सुरु गरेको बताइन । स्रोत नेपाली हेल्थ

यसरी हुन्छ पत्र डिसप्याच

महिनावारीको बेला बग्ने रगत किन शरीरमा दल्छन् यी युवती?

एजेन्सी

लन्डन- २७ वर्षीया लौरा टेक्सिरिया हरेक महिना महिनावारी भएका बेला निस्किने रगत जम्मा गरेर अनुहारमा लगाउँछिन्। त्यसपछि बचेको रगत पानीमा मिसाएर बोटमा हाल्छिन्। 

‘सिडिङ द मून नाम’को यो प्रथा धेरै पुरानो मान्यतासँग जोडिएको छ, जसमा महिनावारीलाई उर्वरताको प्रतीकको रुपमा लिइन्छ। 

लौरा भन्छिन्, ‘बोटमा पानी हाल्दा म जप गर्दै भन्छु- मलाई माफ गर्नु, म तपाईलाईं प्रेम गर्छु, म तपाईंको आभारी छु।’

महिनावारीका बेला निस्किएको रगत अनुहार तथा शरीरमा दल्दा उनी आँखा बन्द गर्छिन्। त्यसबेला आफूभित्र शक्तिको सञ्चार भइरहेको महसुस हुने उनले बताइन्। 

ताकत दिने प्रथा
लौरालाई के लाग्छ भने यो प्रथा महिलालाई सशक्त बनाउने प्रथासँग पनि जोडिएको छ। 

उनी भन्छिन्, ‘समाजमा अझै पनि यो कुरालाई एकदमै लाजको रुपमा लिइन्छ। महिनावारी भएका बेला आफ्नो अवस्थाबारे महिलाहरु खुलेर बोल्न सक्दैनन्। यो विषयलाई अझै पनि संकोच मानेर बोल्ने विषयको रुपमा लिइन्छ। हाम्रो समाजमा सबैभन्दा भेदभाव मासिक धर्म भएको बेला देखिन्छ। यसलाई खराब मानिन्छ।’ 

सन् २०१८ मा ‘वर्ल्ड सिड योर मून डे’ को इभेन्ट सुरु गरेकी बडी साइकोथेरापिस्ट, डान्सर तथा लेखक मोरेना कार्डोसो भन्छिन्, ‘महिलाको लागि सिडिङ दम मून धेरै नै सरल र उनीहरुको मनलाई शक्ति दिने खालको तरिका हो।’ 

पछिल्लो वर्ष यो इभेन्टको सिलसिलामा २ हजार महिलाले आफ्नो महिनावारी भएका बेला निस्केन रगतलाई बोटमा हालेका थिए।  

महिलाका आध्यात्मिक काम 
बडी साइकोथेरापिस्ट मोरेना भन्छिन्, ‘हाम्रो कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य नै मानिसहरुलाई यस भ्रमबाट चिर्नु हो। महिनावारी भएको बेला निस्क्निे रगत कुनै लाजको विषय होइन बरु यो त शक्ति र सम्मानको प्रतीक हो भनेर बुझाउनु हो।’ 

मोरेनाका अनुसार उत्तरी अमेरिका (मेक्सिको समेत) र पेरुमा पनि महिनावारी भएका बेला निस्किने रगत जमिनमा हालियो भने माटो उर्वर हुने विश्वास छ।

ब्राजिलको युनीकेप विश्वविद्यालयमा २० वर्षदेखि यस विषयमा शोध गर्दै गरेकी मानवविज्ञानी डानियेला टोनेली मनिका भन्छिन्, ‘महिनावारी भएका बेला निस्किने रगतलाई लिएर नकरात्मक धारणा छ। यसलाई बेकारको रगत भनिन्छ र मलमूत्रको श्रेणीमा राखिन्छ। जसलाई मानिसको आँखाबाट टाढा बाथरुममा पखालिन्छ।’

सन् १९६० मा महिलावादी आन्दोलनमा यो सोचलाई बदल्ने कोसिस गरिएको थियो र महिलाहरुले आफ्नो शरीरको बारेमा खुलेर कुरा गर्नका लागि प्रोत्साहित गरिएको थियो।  

त्यसपछि धेरै कलाकारले महिनावारीका बेला निस्किने रगतको प्रतीकको प्रयोग आफ्नो राजनीतिक, पर्यावरणीय, यौनिक तथा लैङ्गिक विचार पोख्ने बेला समेट्न थाले। 

इन्टरनेटको माध्यमबाट यसबारे जानकारी पाउने रेनेटा रिबेरियो भन्छिन्, ‘सिडिङ माई मून प्रथाले मलाई पृथ्वी एक ठूलो गर्भाशयको रुपमा हेर्न मद्दत गरेको छ। 

आज पनि धेरै ठाउँमा वर्जित 
संसारभर १४ देखि २४ वर्ष बीचका १५ सय महिलामा गरिएको सर्वेक्षणले समाजमा यो विषय वर्जित रहेको देखायो।  जोन्सन एन्ड जोन्सनले ब्राजिल, भारत, दक्षिण अफ्रिका, अर्जेटिना र फिलिपिन्समा यो अध्ययन गरेका थिए। 

यस अध्ययनबाट के निष्कर्ष आयो भने महिलाहरु सेनेटरी प्याड किन्दा संकोच मान्ने गर्दछन्। त्यसैगरी महिनावारी भएको बेला आफू बसेको सिटबाट उठ्न पनि असहज महसुस गर्छन्। 

फेडेरल युनिभर्सिटी अफ बहियाकी समाज मानव विज्ञानशास्त्री सेसिला सार्डेनवर्ग भन्छिन्, ‘मेरो पहिलो महिनावारी हुने बेला त मानिसहरु यसबारेमा मुस्किलले कुरा गर्दथे। यो विषयमा जोडिएको लाजको विषयलाई हटाउन सुरुमा महिलाहरुले यसबारे खुलेर कुरा गर्नुपर्छ। आजकाल भने उनीहरुमा संकोच कम हुँदै गएको देखिन्छ।’

कस्ता विवाद भए त?
लौराका अनुसार यो प्रथा मान्न सबै तयार छैनन्। 

‘इन्स्टाग्राममा मेरो जम्मा ३ सय फलोअर्स थिए। मैले यो प्रथा अनुसरण गरेपछि एक दिन एउटा तस्बिर पोस्ट गरेँ तर ४ दिनपछि मेरो मजाक उडाउन लागियो,’ लौरा आफ्नै अनुभव सुनाउँछिन्।

ब्राजिलका एक विवादित कमेडियन डेनिलो जेन्टिलीले यो तस्बिरलाई आफ्नो १६ मिलियन फलोअर्स भएको अकाउन्टबाट सेयर गरे। उनले लेखेका थिए- महिनावारीका बेला रगत आउनु सामान्य हो। तर अनुहारमा लगाउनु असामान्य।

यो पोष्टमा २३ सयभन्दा बढी प्रतिक्रिया आए। जसमा धेरै नकारात्मक थिए।
 
यही एउटा घटना काफी छ कि आज पनि यस विषयलाई महत्वको रुपमा हेरिएको छैन। वर्जित छ। उनी भन्छिन्, ‘यदि कोहीलाई कुनै चिज सामान्य लाग्दैन भने उसलाई पक्कै पनि त्यो गलत नै लाग्नेछ, उनीहरु के सोच्छन् भने आफ्नो मोबाइलमा लुकेर कसैलाई पनि गाली गर्न सकिन्छ। यो मेरो शरीरबाट निक्लिने तरल पदार्थ हो। म निर्णय गर्छु कि कुन चिज असामान्य हो र कुन चिज होइन। म कुनै व्यक्तिको जिन्दगीमा हस्तक्षेप गरिरहेको छैन।’ 

लौरा भन्छिन्, ‘म त्यो दिन यी सब गर्न बन्द गर्नेछु, जुन दिन महिनावारीका बेला निक्लिने रगतलाई प्राकृतिक चिजको रुपमा हेर्न सुरु गरिनेछ।’ स्रोत स्वास्थ खबर

एक्कासि छाती दुखे हुन सक्छ खतरा के गर्ने त्यो बेला,

फाल्गुन १८, २०७५अतुल मिश्र

काठमाडौँ — यदि तपाईंलाई एक्कासि छाती दुख्न थाले तुरुन्त एक चक्की एस्पिरिन चबाउँदै अस्पताल जानुभयो भने, हृदयाघातका कारण हुन सक्ने मृत्यु टर्न सक्छ । तपाईं छेउकालाई त्यस्तो समस्या देखिए पनि यही विधि अपनाउन सक्नुहुन्छ । तत्कालै लिन सकिएको ३०० मिलिग्रामको एउटा एस्पिरिनको सहयोगबाट करिब एक चौथाइ मृत्युलाई टार्न सकिन्छ । ‘हार्ट अट्याकको लक्षण देखिएका जोसुकैलाइै तुरुन्त एस्पिरिन खुवाएर अस्पताल लैजानु तत्काल गर्न सकिने सबैभन्दा उत्तम उपाय हो,’ मुटु रोग विशेषज्ञ डा. ओममूर्ति अनिल भन्छन्, ‘सबै प्रकारको छाती दुखाइ हार्ट अट्याक नहुने भए पनि एस्पिरिन खाँदा स्वास्थ्यलाई कुनै घाटा हुन्न, हार्ट अट्याक हुनै लागेको भए पनि ज्यान बच्न सक्छ ।’
हृदयाघात वा यसको शंका भएकाहरूले तुरुन्त एस्पिरिनको चक्की खाएर अस्पताल पुग्न थाले यसबाट हुने मृत्युदरमा निकै कमी ल्याउन सकिने दाबीसमेत गरिन्छ । ‘एस्पिरिनले धेरै फाइदा पुग्छ,’ डा. ओममूर्ति भन्छन्, ‘हार्ट अट्याकको लक्षण देखिनासाथ एक चक्की खाए मृत्युलाई घरमै रोक्न सकिन्छ । हार्ट अट्याक हुँदा क्लटिङ फ्याक्टरले गर्दा मुटुको रक्तनलीमा प्लेटलेट जम्न थाल्छ । तर एस्पिरिनले प्लेटेलेटलाई जम्न दिँदैन । अनि हार्ट अट्याक र स्ट्रोकको आशंकाकम हुन्छ ।’ उनका अनुसार, एक चक्की एस्पिरिन खाँदा मुटुमा रक्तसञ्चार सुचारु हुने सम्भावना ३० प्रतिशतले बढ्छ । यस्तो हुँदा बिरामीलाई अस्पताल लैजाँदा बाटैमा ‘अट्याक’ हराउनसमेत सक्छ । एस्पिरिन मेडिकलमा सजिलै पाइन्छ ।
हाम्रो मुलुकमा दिनहुँ हृदयाघात भइरहे पनि यसको यकिन तथ्यांक राख्न र यसवारे खासै बृहत् अध्ययन हुन सकेको छैन । अध्ययन नभए पनि दिनहुँ देखिने यो घटनाले अझm यो समस्यामा वृद्घि हुँदै गएको अनुमान गर्न थालिएको छ । विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) को अनुमान अनुसार, सन् २०१६ मा १ करोड ७९ लाख व्यक्तिको मृत्यु मुटु र रत्तनली सम्बन्धी रोगका कारण भयो । विश्वव्यापी हुने सबै खाले मृत्युको ३१ प्रतिशत हो यो । यस्तो मृत्युमध्ये ८५ प्रतिशतचाहिँ हृदयाघात र स्ट्रोकले गर्दा भएको हो ।
मुटू स्वास्थ्यको लागि सरकारको एक मात्र विशेष केन्द्रीय अस्पताल सहिद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्रका तथ्यांकअनुसार, २०७४ साउन १ देखि २०७५ असार ३० सम्म हृदयाघात भएर केन्द्रको आकस्मिक विभागमा १ हजार ७ सय ९७ जना पुगेका थिए । यस्तै, २०७५ साउन १ देखि माघ ३० सम्म १ हजार ३८ जना हृदयाघातको उपचारका लागि इमर्जेन्सीमा पुगे ।
डा. ओममूर्तिका अनुसार, हृदयाघात भएर वा आशंकामा विभिन्न स्वास्थ्य निकाय पुग्नेहरूमध्ये औँलामा गन्न सकिनेले मात्र त्यसअघि एस्पिरिन खाने गरेका छन् । धेरैजसो व्यक्ति एस्पिरिनलाई डिस्प्रिनका रूपमा बुझ्ने गर्छन् ।
शंकाका भरमा एस्पिरिन खाँदा बेफाइदा गर्छ ?छाती दुखेका बेला हृदयाघातको आशंकामा एस्पिरिन खाएर स्वास्थ्य निकाय पुग्दा र पछि त्यो दुखाइ मुटुको समस्याका कारण नभएको पत्ता लागे पनि यो औषधिको खासै दुष्प्रभाव हुँदैन ।
‘एस्पिरिनले सामान्य व्यक्तिले पेनकिलर औषधि खाएभन्दा कम खराबी गर्छ,’ डा. ओममुर्ति भन्छन् ।
एस्पिरिनको दुष्प्रभाव भनेको, यो खाइरहे चोटपटक लागेका बेला बढी रक्तस्राव हुन सक्छ । प्लेटलेट कम झएकाहरूमा रक्तस्रावको डर हुन सक्छ । यस्तै, ग्यास्ट्रिकको समस्या देखिन सक्छ । सामान्य अवस्थामा रत्तस्राव वा रक्त विकारसँग सम्बन्धित रोग भएकालाई एस्पिरिन उपयोग गर्ने सल्लाह दिइन्न ।
के हो एस्पिरिन ?एस्पिरिनलाई ‘एसिटाइल स्यालिसाइलिक एसिड’ समेत भनिन्छ । यो चक्की सामान्य शारीरिक पीडा हटाउन, ज्वरो कम गर्न र रगत पातलो पार्नसमेत गरिन्छ ।
हृदयाघातको पूर्वसंकेत हुन्छ ?हृदयाघातको पूर्वसंकेतबारे थुप्रै दाबी गर्ने गरिए पनि हालसम्म शतप्रतिशत केसलाई समेट्ने गरी यस्तो कुनै पूर्वसंकेतबारे अनुसन्धाताहरू टुंगोमा पुग्न सकेका छैनन् । सबै हृदयाघातमा स्पष्ट पूर्वसंकेत देखिने गरेको छैन । हालसम्म विज्ञानले कसलाई हृदयाघात हुने, कसलाई नहुने भन्नेबारे पत्ता लगाउन नसकेको जनाउँदै डा. ओममूर्तिभन्छन्, ‘डाक्टरले फलानो हृदयाघातको बढी र फलानो कम जोखिममा छ मात्र भन्न सक्छन् ।’
यस्तै, एन्जियोग्राफीबाट मुटुको रक्तनलीमा अवरोधबारे जानकारी पाऊन सकिन्छ । कुनै व्यक्तिलाई मुटुको रगत नलीमा २५, अर्काको मुटुमा ६०, तेस्रो व्यत्तिको मुटुमा ७५ प्रतिशत अवरोध देखिँदा पनि पहिले कसलाई हृदयाघात हुन्छ भनेर ठोकुवा गर्न सकिन्न । हाल एन्जियोग्राफी गर्दा सामान्य देखिएकाहरूलाई ५/७ वर्षपछि पनि हृदयाघात हुन सक्छ ।
‘कोही ढुक्क हुन सकिन्न, हृदयाघात अचानक हुन्छ,’ डा. ओममूर्ति भन्छन्, ‘तपाईंको मुटुमा २०, ५० वा ७५ प्रतिशत अवरोध भए पनि बाँकीखुल्ला रहेको भागबाट रगत मुटुमा पुगिरहेको हुन्छ ।’
करिब ९० प्रतिशत अवरोध हुँदा मुटुमा रगत पुर्‍याउन बढी मिहिनेत गर्नुपर्छ । यसले गर्दा धड्कन बढ्छ र छाती दुख्छ । मुटुमा ९५–९९ प्रतिशत अवरोध हुँदासमेत छाती दुख्न सक्ने उल्लेख गर्दै डा. ओममूर्ति भन्छन्, ‘अचानक रगतको नली शतप्रतिश बन्द हुँदा हृदयाघात हुन्छ, मुटुको मांशपेसी मर्न थाल्छ अनि छाती दुख्छ ।’
एनरोबिक प्रक्रियाले गर्दा मांशपेसी मर्न लाग्दा विभिन्न रसायन निस्किएर छाती दुखाइसँगै अन्य लक्षण देखिने गर्छन् । केही दिन, साता वा महिनायता हिँड्दा, तनाव पर्दा छाती दुख्नु, त्योसँगै पसिना बग्नु, अस्वाभाविक रूपमा थकाइ लाग्नु, बिनाकारण स्वाँस्वाँ हुनु केही व्यक्तिमा हृदयाघातको पूर्व संकेत हुन सक्छन् । ४० वर्षमुनिका, हृदयाघात हुने जोखिमका कारक नभएका युवाले छाती दुख्दा हृदयाघात भयो भनेर सामान्यतः डराउनु नपर्ने उनी बताऊँछन् ।

साभार कान्तिपुर
atulmishra7@gmail.comप्रकाशित : फाल्गुन १८, २०७५ ०८:०७

अब टुंगियो समायोजन,केही दिनमै छिट्टै पत्र हातमा आउने

काठमाडौँ, १ असार । संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले स्वास्थ्य समूहका कर्मचारीको समायोजन टुंग्याएको छ । सामान्यका कर्मचारीले आजै स्वास्थ्य मन्त्रालयमा पुगी समायोजनको सूची बुझाएका छन् ।

स्वास्थ्यले भोलिबाट नै कर्मचारीहरुलाई समायोजनको पत्र पठाउने बताएको छ ।

सामान्य प्रशासन मन्त्रालय अन्तरगर्तको समायोजन महाशाखाका शाखा अधिकृत राजकुमार बोहराले २७ हजार ३०३ जनाको सूची स्वास्थ्य मन्त्रालयका पुगेर बुझाएको बताए । उनले १४ हजार बढीको गुनासो प्राप्त भएपनि ७ हजार ७४० जनाको गुनासो सम्वोधन भएको बताए ।

यता स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले सामान्यबाट सूची आइसकेको भन्दै भोलिबाट नै कर्मचारीलाई पठाउने तयारी भएको बताए । उनले कम विवाद भएको समूहबाट चिठी पठाउने समेत जानकारी दिए ।

सूची सार्वजनिक नगर्ने ?
यसअघि समायोजनको सूची वेवसाइटमार्फत सार्वजनिक गरेको स्वास्थ्य तथा सामान्यले यसपटक भने सूची सार्वजनिक नगर्ने बताएको छ । प्रवक्ता श्रेष्ठले भने, ‘यो पटक सूची सार्वजनिक नगरी सम्वन्धीत व्यक्तिलाई सिधै चिठी पठाउने योजना छ ।’

यता स्वास्थ्यकर्मीका ट्रेड युनियनका नेताहरुले भने सूची सार्वजनिक गर्नुपर्ने बताएका छन् । यो खबर आजको नेपाली हेल्थमा लेखिएको छ।

एजेन्सी:कति बेला उत्तम हुन्छ सेक्स गर्न जानी राखौं।

एजेन्सी: तपाईं हप्तामा अथवा महिनामा कतिपटक यौन सम्पर्क राख्नुहुन्छ रु के यौनको फ्रिक्वेन्सी अर्थात् संख्या अनि यौनप्रतिको तपाईंको अभिरुचिमा कमी त आएको छैन ।यदि तपाईं यो कुरालाई लिएर चिन्तित हुनुहुन्छ भने तपाईंको यौन सम्पर्क राख्ने तरिका नभई समय गलत हुन सक्छ । एकपटक आफ्नो सेक्स सेड्युललाई ध्यान दिनुहोस् । तपाईंले जुन समयलाई यौन सम्पर्कको लागि उत्तम मान्नुहुन्छ, त्यो सही समय नहुन पनि सक्छ । फ्रन्टियर्स इन साइकोलोजीद्वारा गरिएको एक अध्ययनअनुसार महिला र पुरुष दुवैमा लिबिडो अर्थात् कामेच्छाको धेरै अन्तर हुन्छ । दुवै एकै समयमा यौन सम्पर्कको लागि तयार नहुन सक्छन् । महिलाहरुले साँझपख यौन सक्रियताको बढी महसूस गर्छन् भने पुरुषले बिहान । शोधमा संकलन गरिएको तथ्यांकले यस्तै देखाउँछ ।अधिकांश मानिस राति ९ बजेभन्दा पछि सुत्नुभन्दा अघि यौन सम्पर्क राख्छन् । यद्यपि, विशेषज्ञहरुका अनुसार सुत्नुभन्दा अघि यौन सम्पर्क राख्नु त्यति राम्रो होइन । दिनको समाप्तिपछि सुत्नुभन्दा अगाडि यौन सम्पर्क राख्नु सुविधाजनक हुन सक्छ । तर, डा. माइकल ब्रुअसको मतमा यो ठीक होइन । डा. माइकलका अनुसार अधिकांशले राति यौन सम्पर्क राखे पनि त्यसको सही अनुभव उनीहरुले लिन पाउँदैनन् । किनकि त्यस समय शरीर र मस्तिष्क दुवै थाकेको हुन्छ । त्यसैले यौन सम्पर्कको भरपूर आनन्द त्यस बेला लिन सकिँदैन ।डा. माइकलका अनुसार विशेष यौन अनुभूतिका लागि मर्निङ सेक्स सबैभन्दा राम्रो हुन्छ । बिहान उठेपछि महिला र पुरुष दुवैले आफूलाई ताजा महसूस गरिरहेका हुन्छन् । त्यस समय हार्मोनको सक्रियता पनि उच्च हुन्छ । बिहान यौन सम्पर्क राखेमा दिनभर ताजा अनुभूति हुने उनको भनाइ छ । दिनभर व्यस्त रहने मानिसहरुको शरीर त रातिसम्म थाकिसकेको हुन्छ नै, उनीहरुको मस्तिष्क पनि सुस्त हुन्छ । त्यसैले व्यस्त मानिसहरुको यौनप्रतिको अभिरुचि घट्दै गएको देखिन्छ । यसले यौन र दाम्पत्य जीवन नै संकटमा पर्न सक्छ । त्यसैले यो समस्याको समाधानका लागि मर्निङ सेक्स उपयुक्त हुन सक्छ ।मर्निङ सेक्स सबैको लागि सम्भव नहुन सक्छ । तथापि, आफ्नो अभिरुचिमा कुनै कमी नआओस्, र यौनको भरपूर आनन्द लिन सकियोस् भन्ने इच्छा राख्ने हो भने यो एक उपयुक्त माध्यम हुन सक्छ

स्वास्थ्यको समायोजन अब केही समयमै छिट्टै टुंगिने

काठमाडौं- स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय अन्तर्गतका कर्मचारीको समायोजनको काम छिट्टै सकिने सम्भावना बढेर गएको छ। समायोजनका क्रममा गुनासो दर्ता गराएका १३ हजारभन्दा बढीमध्ये ७ हजार ७ सय ४० जनाको गुनासो जायज ठहर भएको छ।

संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले एक एक जनाको गुनासो केलाउँदै तयार पारेको प्रतिवेदनले उक्त संख्या देखाएको हो। यो संख्यापछि जायज ठहर भएका कर्मचारीको समायोजन छिट्टै समाधान गर्ने तर्फ काम अगाडि बढेको मन्त्रालयका एक कर्मचारीले जानकारी दिए। 

सोमबार गुनासो सुनुवाइ प्राविधिक उपसमितिले जायज ठहर भएका गुनासालाई सच्याउँदै समायोजन प्रक्रिया टुंग्याउन सामान्य प्रशासनका सचिव समक्ष सिफारिस गरेको छ। समितिको सिफारिस अनुसार काम अगाडि बढाउन सचिवले हस्ताक्षर समेत गरिसकेको मन्त्रालय स्रोत बताउँछ।

सरकारले स्वास्थ्य सेवा अन्तर्गतका २७ हजार कर्मचारीको समायोजनको सूची सार्वजनिक गरेको थियो। तर, उक्त सूचीमा धेरै समस्या आएपछि वैशाख ५ गतेसम्म गुनासो दर्ता गर्न समय दिइएको थियो। सो अवधिमा गुनासो दर्ता गरेकामध्ये जायज ठहर भएकाको समस्या समाधान गर्ने गरी काम अगाडि बढेको एक कर्मचारीले जानकारी दिए।

श्रोत: स्वास्थ्य खबर पत्रीका