Hamrohealth

भरतपुर क्यान्सर अस्पतालमा रगतको रिपोर्ट दुई घण्टामै पाउन सकिने।

चितवन, १७ भदौ । बिपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पतालमा रगत परीक्षणपछि रिपोर्टका लागि अब लामो सयमसम्म कुर्न नपर्ने भएको छ । हरेक दुई घण्टामा नियमित रगतको रिपोर्ट दिइने व्यवस्था मिलाइएको छ ।

अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक डा. विजयचन्द्र आचार्यका अनुसार यसअघि बिहान र बेलुका मात्र रिपोर्ट दिने व्यवस्था थियो । बेलुकाको बिहान र बिहानको बेलुका रिपोर्ट दिइँदै आएकामा दुई–दुई घण्टाको फरकमा रिपोर्ट दिन थालिएको उनले जानकारी दिए । परीक्षणका लागि लामो समय कुर्नुपर्ने नमूना बाहेक तत्काल परीक्षण गर्न सकिने नमूनाको रिपोर्ट तत्कालै दिन शुरु गरिएको हो ।

यसैगरी उक्त अस्पतालले आजदेखि नयांँ भवनबाट आकस्मिक सेवाका लागि प्याथोलोजी सेवा पनि दिन थालेको छ । प्याथोलोजी विभाग टाढा भएको र सबै परीक्षण त्यही हुने भएकाले आकस्मिक सेवाको लागि पनि कुर्नुपर्ने बाध्यता थियो ।

कार्यकारी निर्देशक आचार्यका अनुसार आकस्मिक सेवालाई बिरामी भर्ना भएको भवनबाटै सेवा दिँदा छिटो र छरितो हुने भएकाले सोको व्यवस्था गरिएको हो ।

अस्पतालका प्याथोलोजिष्ट डा. रञ्जनराज भट्टका अनुसार आकस्मिक सेवाअन्तर्गत ‘युरिया क्रेटीनियन, सोडियम, पोटासियम, हेमोग्लोबिन, प्लेटलेट्स, डब्लुबीसी काउण्ट’जस्ता परीक्षण आकस्मिक सेवाबाटै दिइनेछ । अन्य सबै परीक्षण प्याथोलोजी विभागबाट हुने उनले जानकारी दिए। हाल ४४३ श्यया सञ्चालनमा रेहेको सो अस्पतालमा नेपालभर र भारतबाट पनि उपचारका लागि बिरामी आउने गर्दछन् । रासस

प्याड उत्पादन गरी छात्राहरुलाई वितरण गर्दै रामेछाप नगरपालिका

रामेछाप जिल्लाको रामेछाप नगरपालिकाले नगरपालिकामै घरेलु स्यानीटरी प्याड  उत्पादन  गरी नगर  भित्रका माध्यमिक विद्यालयमा पुगेर छात्राहरुलाई प्याड वितरण सुरु गरेको छ ।

ग्रामिण विजनेश प्रमोशन प्रालि  रामेछापको सहजीकरणमा रामेछाप नगरपालिकाले नगरपालिका भित्रका ९ वटै वडाका महिलाहरुलाई घरेलु स्यानीटरी प्याड  बनाउने तालिम दिएको थियो ।

तालिममा सहभागी महिलाहरुले बनाएको स्यानीटरी प्याड  नगरभित्रका १३ वटा माध्यमिक विद्यालयमा अध्यनरत छात्राहरुलाई वितरण गरिने ग्रामिण विजनेश प्रमोशन प्रालि  रामेछापका अध्यक्ष गुन्ज बहादुर कार्कीले जानकारी दिनुभयो ।

घरेलु रुपमै उत्पादन भएको स्यानीटरी प्याड एकपटक प्रयोग गरिसकेपछि पुन सफा गरेर धेरै पटक प्रयोग गर्न सकिने खालको रहेको  रामेछाप नगरपालिकाका स्वास्थ्य शाखा प्रमुख रामशरण पौडेलले जानकारी बताउनुभयो ।

महिनावारी भएको समयमा विद्यालयमा हुने छात्राहरुको अनुपस्थितिलाई घटाउन यो कार्यक्रमले महत्वपुर्ण भुमिका खेल्ने रामेछाप नगरपालिकाकी उपप्रमुख सृजना खड्काले बताउनुभयो ।

पैसाको अभावमा स्यानीटरी प्याड प्रयोग गर्न बाट नगरका कोहि पनि महिलाहरु बन्चित नहोउन भन्ने उद्धेश्यका साथ नगरले घरेलु स्यानीटरी प्याड  उत्पादन र वितरणलाई जोड दिएको उहाँले बताउनुभयो ।

स्यानीटरी प्याड  रामेछाप नगरपालिका वडा नम्बर १ गोठगाउँको चण्डेश्वरी मावि र वडा नम्बर ३ साँघुटारको हिमगंगा उमाविका छात्राहरुलाई वितरण गरिसकिएको छ ।

अब बाँकि वडाहरुको मावि विद्यालयमा क्रमश वितरण गर्देै जाने  उपप्रमुख खड्काले बताउनुभयो । 

स्रोत:हजुरको रेडियो।

औषधि प्रयोग नगरी डिप्रेसनको उपचार कसरी गर्ने?

मनोरोग के हो पहिले यसको बारे कुरा गरै, कहिलेकाहीँ वा एक–दुई दिन मुड बिग्रने वा दिक्क लाग्ने जसलाई पनि हुन सक्छ। यस्तो अवस्था डिप्रेसन भने होइन। दुई हप्ता वा दुई हप्ताभन्दा बढी समयसम्म मन निराश हुने, दिक्क लाग्ने, शरीर गल्ने आदि भइराख्यो भने डिप्रेसन भएको हुन सक्छ।
डिप्रेसन मनको रोग हो। डिप्रेसनमा मन ज्यादै दुःखी हुन्छ, कुनै कुरामा पनि चाख लाग्दैन र जीउ गल्ने वा थकाइ लाग्ने हुन्छ। यी लक्षणहरुका साथै भोक र निद्रा नलाग्ने, रिस उठ्ने, रुन आउने र छटपटी हुने हुन्छ।
डिप्रेसन मनको रोग भएकाले मनोचिकित्सक, मनोपरामर्शविद (Counselor) कहाँजानु पर्ने हुन्छ र धेरै बिरामीहरु Psychological Counselor र Psychiatrist कहाँ जँचाउन जाने भनेपछि अप्ठेरो मान्नु हुने रहेछ। डिप्रेसनको उपचार गर्ने क्रममा जीवनशैलीमा परिवर्तन गर्नु आवश्यक हुन्छ। के कस्तो जीवनशैली अपनाउँदा डिप्रेसन ठीक हुन्छ वा डिप्रेसन रोग लाग्न दिँदैन भन्नेबारे यहाँ चर्चा गरिएको छ।

डिप्रेसन किन हुन्छ? (Causal Factors)
किन बढ्दै छ डिप्रेसन?
यसबारे पश्चिमी देशहरुमा धेरै अनुसन्धान भइरहेका छन्। हालै प्राध्यापक एडवार्ड वुलमोर जो मानसिक रोग विशेषज्ञ हुन्, उनले आफ्नो पुस्तक ‘द इन्फ्लेम्ड माइन्ड’मा लेखेका छन्, ‘दीर्घ रोगहरु जस्तै बाथ, सोरायसिस, पेट र आन्द्राका रोगहरु मा डिप्रेसन बढी देखिन्छ। त्यस्तै धेरै मोटोपना, महिलाहरुमा महिनाबारी सुकेपछि, परिवारजनको मृत्यु, बाल्यवस्थामा भोगेका दुःखदायी अप्रिय घटना, शारीरिक चोटपटकहरु र जाडोयाममा सूर्यको प्रकाश र तापको कमीले डिप्रेसन निम्त्याउँछन्। लगातारको तनाव जुन अहिलेको जीवनशैलीले समाजमा बढ्दै छ, त्यसले डिप्रेसन बढाउँदैछ।

डिप्रेसनको उपचार गर्न बजारमा उपलब्ध औषधीहरु त धेरै छन् तर ती औषधी सेवन गर्दा फाइदा हुनुको सट्टा झन् असजिलो भयो भने औषधीले, शायद फाइदा गर्दैन भन्ने अनुमान लगाउन सकिन्छ। त्यस्तो अवस्थामा यहाँ दिइएका तरिकाहरु अपनाउन र अभ्यास गर्न सक्नु हुन्छ।
डिप्रेसन हुदा देखिने प्रमुख लक्षण हरू (Major Symptoms of Depression)
*बेचैनि
*नैरास्यता
*चिडचिडापन
*अतालि रहने
*एक्लै बस्न रूचाउने
*अनावस्यक रिस उठनु
*आत्म विस्वास घटदै जानु
*ध्यान केन्द्रित गर्न कठिनाइ

  • काममा जोस जागर घटदैजाने
    *अनिन्द्रा अथवा धेरै निन्द्रा लाग्नु
  • अनावस्यक थकान, डर र चिन्ता
    *एक्कासि तैल बढनु वा घटदै जानु
    *सामाजिक कार्यमा अथवा समुहमा बस्न रूचि घटनु
    *जिवन प्रति बोझ महसुस हुनु र
    *मर्न मन लाग्नु
    प्राकृतिक तरिकाहरुः
    (१) शारीरिक व्यायामः शारीरिक व्यायाम ज्यादै राम्रो प्राकृतिक औषधी हो र रोगहरुबाट बच्ने उपाय पनि हो। व्यायाम गर्दा मुटु बलियो हुन्छ र मुटु बलियो हुँदा शरीरका सबै अङ्गमा रगतको प्रवाह राम्रो हुन्छ। अक्सिजन र खानेकुराबाट प्राप्त पोषण तत्वहरु मस्तिष्कलगायत सारा शरीरमा राम्रोसँग पुग्छ। मस्तिष्कका कोषहरुले राम्रोसँग काम गर्छन्। सम्झना शक्ति पनि राम्रो हुन्छ। मानसिक तनाव छ भने घट्छ। व्यायाम गरेपछि शरीरमा स्फूर्ति बढ्छ र मनमा आनन्द आउँछ। शारीरिक व्यायाम नियमित गर्दा डिप्रेसनमा दिइने औषधीले जस्तै काम गर्छन् भन्ने केही अध्ययनहरुले देखाएका छन्।

(२) ध्यानः हिजोआज ध्यानबारे निकै चर्चा चल्ने गरेको छ। धेरैलाई यसबारे केही न केही थाहा पनि छ। नियमित ध्यान गर्नाले मानसिक तनाव घटाउँछ र धेरै रोगहरुबाट बच्न सहयोग गर्छ भन्ने निश्चित प्रायः छ। मानसिक तनाव नै धेरै रोगको जड हो र तनावको उचित व्यवस्थापन गर्नु भनेकै रोगहरुबाट बच्नु हो भने ‘ध्यान’ मानसिक तनावको व्यवस्थापन गर्ने धेरै राम्रो तरिका हो।सकभर ध्यान गर्ने तरिका राम्रो गरी सिकेर गर्नु उत्तम हुन्छ। त्यसरी सिक्ने अवसर नपाउँदासम्म ढाड सिधा गरेर भुइँमा बस्ने, आँखा चिम्म गर्ने र १५/२० मिनेट जति बिस्तारै लामो श्वास लिने र छोड्नेमा आफ्नो मनलाई लगाउनुहोस्। दैनिक यति मात्र गर्नु भयो भने पनि तपाईंलाई धेरै फाइदा हुनेछ।

(३) आफ्नो मनमा आएका कुराहरु आफ्नो नजिकका, विश्वासिला व्यक्तिसँग सुनाउने गर्नुस्। यसो गर्दा मन हलुको हुनेछ। त्यो सम्भव छैन भने आफ्ना भावनाहरु एउटा डायरीमा लेख्ने गर्नुस्। प्रत्येक दिन २० मिनट यसको लागि समय दिनुस्।
(४) रक्सी पिएर मन शान्त पार्ने प्रयास नगर्नुस्। रक्सीजन्य पदार्थले डिप्रेसनलाई झन् बढाउँछ।

(५) घरभित्र एक्लै टोलाएर, रोएर, कुरा खेलाएर बस्ने नगर्नुस। घरबाट बाहिर निस्कनुस्। साथीभाइलाई भेट्नुस्, वा फोन गरेर भए पनि कुरा गर्नुस्। घरमा तरकारीबारी, फूलहरु फुलाउनुस् वा तिनलाई स्याहार गर्नुस्।

यो उपायहरू आफुले प्रयोग गर्न नसकेमा, मनोपरामर्स (Counseling) र मनोचिकित्सा (Psychotherapy) को सहायताले नकारात्मक सोचाइहरु बदलेर सकारात्मक बनाउन सकीन्छ। नेपालमा अहिले धेरै संघसथा हरूले मनेपरामर्स को सेवा दिइरहनु भएको छ। आफ्नो पाएक पर्ने ठाउँ मा गएर तपार्इहरूले आफुलार्इ मनोसामाजिक अथवा मानसिक समस्या परेको बेला सहयोग लिन सक्नु हुन्छ। PICS NEPAL एक मनोसमाजिक र मानसिक समस्याहरूलार्इ न्युन र यसको समाधानको लागी निरन्तर सेवा दिदै आएको संस्था हो। मनोसमाजिक र मानसिक समस्या हरू पर्दा हामिलाइ सम्झनु होला। सम्पर्क : 015199735, 9851225495 & 9861442108

शैक्षिक योग्यताका आधारमा स्वास्थ्यको समायोजन गर्न सामान्य प्रशासनको परिपत्र।

काठमाडौं- कर्मचारी समायोजनको काम अगाडि बढाइरहेको स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयलाई सामान्य प्रशासन मन्त्रालयको पत्रले फेरि समस्यामा ल्याएको छ। समायोजनका क्रममा देखिएका समस्या समाधान गर्न स्वास्थ्यले ९ बुँदे विवरण सामान्यमा पठाएको थियो।

सामान्यले स्वास्थ्यको ९ बुँदे विषयको समाधानसहितको पत्र पठाइसकेको छ। तर, उक्त पत्रपछि स्वास्थ्यमा फेरि समायोजनको समस्या बल्झिने खतरा देखिएको स्वास्थ्यका कर्मचारी बताउँछन्।

सामान्यले पठाएको ९ बुँदे समाधानको उपायमा शैक्षिक योग्यताका आधारमा मात्र कर्मचारीको पदनाम गर्नुपर्ने उल्लेख छ। सामान्यले यही आधारमा स्वास्थ्यका कर्मचारीको समायोजन गर्न निर्देशन समेत दिएको छ।

यो निर्देशनपछि स्वास्थ्यमा हेल्थ असिस्टेन्ट र सिअहेवसहित अनमीको समस्या फेरि बल्झिने भएको छ। स्वास्थ्यमा ४,५ र ६ तथा ५, ६ र ७ औं तहका कर्मचारीमा शैक्षिक योग्यता र ‘लोकतान्त्रिक’ बढुवाको विवाद छ।

सामान्यले अदालतबाट आदेश लिएका कर्मचारीको हकमा भने अदालतको आदेश अनुसारकै पदनाम कायम गर्न भनेको छ।

सामान्यको नयाँ निर्देशनमा समायोजनका क्रममा पदनाम दिँदा आधार पदका आधारमा शैक्षिक योग्यताका आधारमा गर्नुपर्ने उल्लेख छ। 

सरकारले अहेबलाई स्तरबृद्धि गर्दै छैठौँ तहमा लगेपछि एचए र सिअहेबबीचको विवाद चर्किएको हो। एचएको आधार पद पाँचौ तहका हुन्छन्। तर शैक्षिक योग्यताका आधारमा सिअहेबभन्दा एचए माथिल्लो तहका हुन्।

स्वास्थ्य सेवामा शैक्षिक योग्यता नपुगे पनि स्वतः बढुवा पाएका स्वास्थ्यकर्मीको संख्या झन्डै ४ हजार छ। निजामती सेवामा भएको लोकतान्त्रिक बढुवा (२४ घ) को सिको गर्दै स्वास्थ्य सेवा ऐनमा राखिएको निश्चित मापदण्ड पुगेपछि स्वतः बढुवा हुने प्रावधानले स्वास्थ्य सेवामा समस्या ल्याएको हो। तत्कालीन स्वास्थ्यमन्त्री अमिक शेरचनको पालामा सुरु भएको यो व्यवस्थाले स्वास्थ्यकर्मीहरुमा फाटो ल्याउने काम गरेको छ।

यो व्यवस्थापछि स्वास्थ्य सेवामा शैक्षिक योग्यता बढी भएका एचएच भन्दा १८ मिहने तालिम लिएका अहेब माथिल्लो तहमा, तीन वर्षे कोर्स पढेका स्टाफ नर्सभन्दा १५ महिने अनमी र ल्याब टेक्निसियन भन्दा असिस्टेन्ट माथि गएका थुप्रै कर्मचारी छन्।

स्रोत:स्वास्थ्य खबर

रोकिएको स्वास्थ्यको समायोजन छिट्टै सुरु हुने।

काठमाडौँ, ९ भदौ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले रोकिएको समायोजन प्रक्रिया छिटै सुचारु हुने जनाएको छ । स्वास्थ्यकर्मीको गुनासो सम्वोधन गर्ने विषय देखिएको कन्फ्युजन हटने क्रममा रहेको भन्दै रोकिएको समायोजन प्रक्रिया छिटै सुचारु हुने जनाएको हो ।

समायोजनमा नमिलेका कर्मचारीको गुनासो सम्वोधन गर्न संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयबाट लिखित आदेश नआएपछि स्वास्थ्यले जारी समायोजन प्रक्रिया स्थगित गरेको थियो ।

‘सामान्यसंग कुरा भईसकेको छ । उहाँहरु सकारात्मक हुनुहुन्छ । अब चिठी आज वा भोलि आउँछ होला । त्यसपछि हामीले समायोजन कार्य सूचारु गर्नेछौँ,’ मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्रप्रसाद श्रेष्ठले भने ।

गत असारको १५ देखि शुरु भएको स्वास्थ्यको समायोजनले पछिल्लो समय केही गति लिन थालेकै बेला रोकिएको हो । समायोजन गर्नुपर्ने करीब साढे २७ हजार कर्मचारीमध्ये अहिलेसम्म एक तिहाईको मात्रै समायोजन भएको छ ।

स्रोत:नेपाली हेल्थ

मलाइ पढाउन श्रीमानले दाइ बनेर हस्ताक्षर गर्नुभयो।

उमेरले ६५ वसन्त पार गरेकी लक्ष्मी मानन्धर ३६ वर्षे जागिर जीवनबाट सेवानिवृत्त भएको पनि ८ वर्ष बितिसकेको छ। तर बुढ्यौली अवस्थामा पनि उनको जोश र जाँगरमा भने कत्ति कमी आएको छैन। उनको दिनचर्याले जोकोहीलाई आश्चर्यचकित बनाउँछ, जोश र जाँगर भरिदिन्छ, काम गर्ने हौसला प्रदान गर्छ।

बिहान ४ बजेदेखि सुरु हुन्छ, लक्ष्मी मानन्धरको दिनचर्या। उनी बिहानको नित्यकर्मपछि  केही समय योग गर्छिन् र ९ बजे ड्युटी भ्याउन पुगिसक्छिन्। भन्छिन् ‘काम नगरी त एकछिन पनि बस्न सक्दिनँ।’ 

लक्ष्मी शनिबार पनि आराम गर्दिनन्। उनी शनिबारको दिन महिलालाई निःशुल्क उपचार सेवा दिन्छिन्। ‘बरु मन्दिर जाँदिन। मैले २०४० सालदेखि महिलालाई निःशुल्क उपचार सेवा दिँदै आएको छु। सेवाभन्दा ठूलो धर्म केही छैन।’

हाल उनी सिभिल अस्पतालमा सिनियर अनमी नर्सका रुपमा कार्यरत छिन्। गर्भपतन, परिवार नियोजनसम्बन्धी जानकारी चाहियो भने लक्ष्मी सिस्टर खोज्दै सिभिल अस्पताल धाउने गर्छन्, सेवाग्राही। 

काठमाडौंमा जन्मिएकी हुन् लक्ष्मी। तर त्यतिबेला छोरी पढाउने चलन थिएन। एसएलसीसम्म पढाएर बाबुआमाले २०२८ सालमा उनको विवाह गरिदिए।   

विवाहपछि उनको दैनिकी घरधन्दामै सीमित थियो। उनका श्रीमान् स्वास्थ्य सेवा विभागमा काम गर्थे। एक दिन श्रीमान्ले ‘तिमीले कति पढेकी छौ ?’ भनेर प्रश्न गरे। एक्कासि श्रीमान्को यस्तो प्रश्न सुन्दा उनी झसंग भइन्। ‘किन यस्तो प्रश्न गरेको होला भनेर मनमा डर पनि लाग्यो,’ उनले विगत सुनाइन्। त्यसपछि श्रीमान्ले उनलाई भरतपुर अस्पताल गएर अनमीको तालिम लिन सल्लाह दिए। ‘श्रीमती पनि आफ्नै खुट्टामा उभिनुपर्छ भनेर श्रीमान्ले विवाहपछि अनमी पढ्न प्रेरित गर्नुभयो,’ उनले भनिन्।

अनमीको तालिम गर्न तयार त भइन्, तर त्यो बेलामा विवाहित महिलाले पढ्न पाउँदैनथे। कलेज भर्ना हुन उनले अविवाहित भनेर ढाँट्नु परेको थियो। ‘भर्ना हुँदा मेरा श्रीमान्ले मलाई बहिनी भनेर साइन गर्नुभएको थियो,’ उनले सम्झिइन्।

अनमी पढ्न सुरु गरेको ६ महिनापछि बिरामी पहिलो पटक छुन पाउँदा उनी निकै खुसी भएकी थिइन्। दुई वर्षको पढाइ सिध्याएर २०३२ सालबाट प्रसूति तथा स्त्री रोग अस्पतालमा अनमी नर्सका रुपमा काम सुरु गरिन् मानन्धरले।

पहिलो पटक उनको पोस्टिङ एन्टिनेन्टल वार्डमा भएको थियो। ‘त्यो बेला सबैलाई स्टेथेस्कोप उपलब्ध हुँदैनथ्यो। त्यसैले बच्चाको धड्कन सुन्नुपर्दा गर्भवतीको पेटमा कान राखेर धेरैबेर सुन्नुपथ्र्यो,’ उनले अनुभव सुनाइन्।

स्टाफ कम हुने हुँदा एक जना नर्सले ५० जना बिरामीको रेखदेख गर्नुका साथै लगातार १५ दिनसम्म नाइट ड्युटी गर्नुपथ्र्यो। शल्यक्रिया (ओटी) मा काम गर्दा दिनमा ८ वटासम्म शल्यक्रियामा चिकित्सकलाई सहयोग गरेको अनुभव छ उनीसँग। 

शल्यक्रिया गरिसकेपछि सुत्केरीको रगत बगेको छ कि छैन, पिसाब भयो कि भएन, टाँका लगाएको ठाउँमा रगत आएको छ कि छैन, सुन्निएको छ कि छैन भनेर आफैंले जाँच गर्नुपथ्र्यो लक्ष्मीलाई। आजभोलिका नर्सले शल्यक्रियापछि आफ्नो काम सकियो भनेर बिरामीलाई ध्यान नदिँदा दुःख लाग्ने उनी बताउँछिन्।

नवजात शिशु युनिटमा काम गर्दा बच्चाको रेखदेखमा रातभर नसुतेको अनुभव पनि छ उनीसँग। ‘दूध खाने बच्चालाई कमिलाले टोक्यो कि, न्यानो लुगा लगाएको छ कि छैन, बच्चाले दिसापिसाब गरेको छ कि छैन भनेर रातभर निद्रा लाग्दैनथ्यो,’ उनले विगत सम्झिइन्, दिनमा १० देखि १५ जना बच्चालाई बिहानको घाममा तेल लगाएर मालिस गर्नुपथ्र्यो। आजभोलि बच्चालाई तेल लगाउन हुँदैन भनेको सुन्दा अचम्म लाग्छ।’  

एचआइभीसम्बन्धी परार्मश दिने काम पनि गरेकी छिन् लक्ष्मीले। ‘महिलाहरु आफूलाई एचआइभी लागेको थाहा पाउँदा छाँगाबाट खसेजस्ता हुन्थे। कुनै महिला आफ्नो परिवारलाई रोगको बारेमा भन्न रुचाउँदैनथे,’ उनले भनिन्, ‘यस्ता महिलालाई घरमा बच्चा जन्माउनुहँुदैन, रगतको माध्यमबाट अरुलाई पनि सर्नसक्छ, बच्चा जन्माउन अस्पताल नै आउनुपर्छ भनेर सम्झाउन निकै मुस्किल पथ्र्यो।    

गर्भपतनसम्बन्धी तालिम लिएकी लक्ष्मीले केही वर्ष त्यससम्बन्धी काम पनि गरिन्। उनले भनिन्, ‘त्यो बेला गर्भपतन गराउने मान्छे खुलेर आउँदैनथे। परिवारले थाहा पाउने डरले लुकेर अस्पताल आउँथे। कतिपय त परिवारले थाहा पाउने डरले अन्य मुलुकमा महँगो शुल्क तिरेर गर्भपर्तन गराउन बाध्य थिए।’ 

बिर्सन नसक्ने घटना 
२२ वर्षकी गर्भवती र उनका श्रीमान् जचाउन अस्पताल आएका थिए। रगतको जाँच गर्दा श्रीमतीलाई एचआइभी पोजेटिभ देखियो। एचआइभी भएको थाहा पाएपछि दुवै जनाले आफ्ना परिवारका सदस्यलाई नभन्न आग्रह गरे। पछि बुझ्दा थाहा भयो, दुई वर्ष अगाडि दाँत निकाल्ने क्रममा असावधानीबस उनलाई एचआइभी सरेको रहेछ।

नर्स लक्ष्मीले उनीहरुलाई बच्चा अस्पतालमा नै जन्माउन आग्रह गरिन्। बच्चा शल्यक्रिया गरेर निकालियो। ८ महिनापछि बच्चा जाँच गर्दा एचआइभी नेगेटिभ देखियो। रोग लुगाउने बानी र रोग लाग्यो, अब मर्छु भन्ने भावनाले ती महिलाको केही वर्षपछि मृत्यु भयो। त्यो घटना सम्झँदा अहिले पनि नरमाइलो लाग्छ उनलाई। 

प्रसूति गृहको नवजात शिशु युनिटमा काम गर्दा २० वर्षकी एक युवती बच्चा जन्मिएको ६ दिनपछि ज्वरो आएर अस्पताल भर्ना हुन आइन्। धेरै दिन अस्पताल बस्दा पनि उनका परिवारबाट कोही भेट्न आएनन्। लक्ष्मीले तिम्रो परिवार किन भेट्न नआएको भन्ने प्रश्न गर्दा उनले आफू नेपालगञ्जमा नर्स पढ्दैगर्दा भागेर विवाह गरेकोले परिवार रिसाएर नआएको बताइन्। 

श्रीमान् दिनरात नभनी श्रीमती र बच्चाको स्याहार गर्थे। दिन प्रतिदिन उनको स्वास्थ्य नाजुक बन्दै गइरहेको थियो। सायद अन्तिम अवस्था भएकोले उनलाई विभिन्न परिकार खान मन लाग्थ्यो। खान मन लाग्दा लक्ष्मीलाई बनाएर ल्याइदिन आग्रह गर्थिन्। लक्ष्मीले पनि माया गरेर ती बिरामीलाई खान मन लागेको कुरा बनाएर खुवाउने गर्थिन्।  

एक दिन ती युवतीले खाटमा सुत्दिन भनेर जिद्धी गर्न थालिन्। धेरै जिद्धी गरेपछि लक्ष्मीले कम्बल ओछ्याएर भुईंमा ओछ्यान लगाइदिइन्। श्रीमान् धेरै थकित देखिएकोले बाहिर आराम गर्न आग्रह गरिन्। श्रीमान् आराम गर्न गएका बेला ती युवतीको मृत्यु भयो।  

एक्लै लाश उठाउन नसक्ने भन्दै मान्छे खोज्न हिँडेका श्रीमान् तीन दिनसम्म पनि फर्किएनन्। त्यसपछि प्रहरीले लाश उठाए। उनीहरुको बच्चालाई एक जना हाकिमले पालेका छन्। अहिले पनि त्यो बच्चा देख्दा त्यो दम्पतीको याद आउँछ लक्ष्मीलाई।  

दार्जिलिङबाट एक जना महिला रगत बगेर अस्पताल आएकी थिइन्। पाठेघरमा समस्या भएकोले उनको तत्काल शल्यक्रिया गर्नुपर्ने थियो। विभिन्न कारणले तीन दिनसम्म शल्यक्रिया हुन सकेन। सानासाना छोराछोरी भएकोले आफूलाई केही भइहाल्यो भने ती बच्चाको कसले हेरचाह गर्ला भनेर चिन्ता व्यक्त गर्थिन् ती महिला।। तर दुर्भाग्य, शल्यक्रिया गर्नुअगाडि बेहोस गर्ने बेलामा औषधिको एलर्जीको कारण उनको मृत्यु भयो। त्यो बेलामा उनका श्रीमान्लाई सम्झाउन लक्ष्मीलाई निकै गाह्रो भएको थियो। स्वास्थ खबर बाट साभार।
 

खान छोड्दैमा भुँडी घट्छ कि घट्दैन पढ्नुहोस।

काठमाडौ — आफ्नो पित्तले भुँडीबाट हैरान भएका व्यक्तिहरू त्यो सुहाउँदिला आकारमा आओस् भनेर अनेक उपाय अपनाउने गर्छन् । धेरैजसोको एउटै फर्मुला हुन्छ– भात नखाने वा अरू खाना पनि निकै कम खाने ।
नयाँ अनुसन्धानको दाबीअनुसार, स्लिम देखिने चक्करमा खाना छोड्दा उल्टो प्रतिफल आउन सक्छ । भुँडी घट्ने होइन, झन् बढ्न सक्छ । यो अनुसन्धान जर्नल अफ न्युट्रिसन बायोकेमिस्ट्रीको अनलाइन संस्करणमा प्रकाशित छ । एक छाक नखाएर अर्को छाकमा त्यसको भर्पाई गर्न खोज्नुभन्दा दिनभर अलिअलि खाने गर्दा चाहिँ भुँडी घटाउन मदत मिल्छ । 
अध्ययन अनुसार, क्यालोरी घटाउन भोजन छोड्ने कामले शरीरलाई ग्लुकोज र इन्सुलिनको ठूलो उतारचढावका लागि तयार गर्छ र यसले तौल कम हुनुको सट्टा बोसो झन् एकत्रित हुन सक्छ ।
प्रकाशित : असार १२, २०७२ ०९:३७ कान्तिपुर डेली ।

प्युठानका ११ बर्षे क्यान्सर पीडित बालकलाई सहयोगको अपिल।

प्युठान जिल्ला गौमुखी गा.पा.-७, नारिकोट अवस्थित ११ बर्षे बालक सन्दिप सुनार ब्लड क्यान्सर जस्तो प्राणघातक रोगबाट ग्रसित छन।एक हप्ता अगाडि बाल कान्ति अस्पतालमा भर्ना भएका सन्दिपलाइ २ दिन अगाडि मात्र अस्पतालले ब्लड क्यान्सर भएको प्रमाणित गरेको हो।

बुवा राजु सुनार र आमा शान्ता सुनारको जेठा सुपुत्रका रुपमा जन्मिएका सन्दीपलाइ यति ठुलो रोग लाग्ला भनेर परिवारले कल्पना सम्म पनि गरेको थिएन।राजु आफैमा अपांग छन। एक हातको मदतले दिनभर मजदुरी गरि परिवारको छाक टार्दै आएका थिए राजु।चार छोराछोरी सहित ६ जनाको परिवारलाई बिहानबेलुका छाक टार्न पनि धौधौ थियो।जेठो छोरा बढ्ला र छिट्टै कमाउने होला भनेर आश गरिरहेका राजु र शान्ता माथी एक्कासी बज्रपात निम्तियो र सपनाको किरण सन्दिप अस्पतालको बेडमा पुग्यो।

“जहाँ होचो त्यही घोचो” भनेझै अत्यन्तै विपन्न परिवारमाथी यति ठुलो समस्या निम्तियो।आर्थिक स्थिति अत्यन्तै कमजोर भएकाले भोली पैसाकै कारण छोरालाई बचाउन नसकिने होकि भन्ने चिन्ताले राजुलाइ पिरोल्छ।उहाँ संगको भेटमा गुनासो पोख्दै हामीसंग कुराहरु साट्न थाल्नुभयो, “भाइ मेरो दुर्घटना परेको पनि १४ बर्ष भैसक्यो।त्यतिबेला ईन्डियामा मेरो राम्रो कमाइ हुन्थ्यो।तर भाग्यले साथ नदिएपछि कसैको केहि लाग्दो रहिन्छ।हात यस्तो भएपछि घरमै फर्की एक हातले मजदुरी गर्नुबाहेक मसंग अरु विकल्प रहेन”।

अन्तिममा उहाँले आफ्नै छोरा-भाइ सम्झी सहयोग गरि बचाइदिनुहुन अपिल पनि गर्नुभयो।
सहयोगको लागी सम्पर्क नम्बर:
बुव राजु सुनार- 9867675623
सामाजिक अभियन्ता शन्तोस कुवर-9851049837

अस्पतालमा बिरामी भेट्न जाँदा ध्यान दिनु पर्ने कुराहरु।

बिरामी भएर अस्पताल भर्ना भएका परिवार, इस्टमित्र वा साथीभाइ भेट्न जाने मन जसलाई पनि हुन्छ।  अस्पतालहरुमा बिरामी भेट्न जानेको भीड नै देखिन्छ। आफ्नो मान्छे बिरामी भएर अस्पताल भर्ना भएका बेला भेट्न जानु स्वभाविक पनि हो।

तर, अस्पतालमा बिरामी भेट्न जानेहरुले कहिल्यै बिर्सन हुने कुरा के हो भने, अस्पताल रोग निवारण गर्ने संस्थाको साथसाथै विभिन्न रोगको संक्रमण हुनसक्ने स्थान पनि हो। त्यसकारण बिरामीलाई स्वास्थ्य लाभको कामना गर्न अस्पताल जाने व्यक्तिहरुले यी १० कुरामा ध्यान दिनु जरुरी छ।

१. रुघा खोकी, इन्फ्लुएन्जा, झाडापखाला, दादुरा जस्ता सरुवा रोग लगेका व्यक्तिहरु बिरामी भेट्न जान हुँदैन।

२. बालबालिकालाई अति जरुरी बाहेक अरु अवस्थामा अस्पतालमा लैजानु हुँदैन। प्रायः अस्पतालले १२ वर्ष मुनिका बालबालिकालाई अस्पताल ल्याउन रोक लगाएका हुन्छन्। किनभने बालबालिकाको रोगसँग लड्नसक्ने शक्ति कम हुन्छ।

३. साबुन–पानीले राम्रोसँग हात धोएर वा ह्यान्डस्यानिटाइजरले हात सफा गरेर मात्र बिरामी भेट्न जानुपर्छ। बिरामीलाई छोइसकेपछि र बिरामी भेटेर फर्किंदा पनि हात पुन राम्रोसँग सफा गर्नुपर्छ। अन्यथा बिरामी भेट्न जाने व्यक्तिका हातका किटाणुहरु बिरामीलाई पनि सर्नसक्छ र बिरामीको रोग आफन्तलाई सर्नसक्छ। 

४. बिरामी भेट्न जाने बिरामीका आफन्तहरु शय्यामा बस्नु हुँदैन। सरुवा रोगका लक्षणहरु नभए पनि किटाणुहरु हाम्रो शरीरमा हुनसक्छन र ती बिरामीलाई सर्न सक्छन्। साथै बिरामीको शय्यामा पनि धेरै किटाणु हुन सक्छन् र हामीलाई सर्नसक्छ।

५. अस्पतालमा धेरैथरी रोगको उपचारका लागि मानिसहरु आउने हुँदा धेरै रोगको संक्रमण हुनसक्छ। त्यसैले बिरामी भेट्न आउँदा सकेसम्म छोटो भेटघाट गर्नुपर्छ।

६. हरेक अस्पतालको आफ्नै फोहोरमैला व्यवस्थापान गर्ने प्रणाली हुन्छ। प्रायः अस्पतालमा कुहिने फोहोर र नकुहिने फोहोर, संक्रमित फोहोर, सिसा आदि फाल्ने रंगीचंगी छुट्टाछुट्टै डस्टबिनको व्यवस्था गरिएको हुन्छ। अस्पतालको नियम अनुसार फोहोरमैला फाल्नु जिम्मेवार नागरिकको कर्तव्य हो। कुन फोहोर, कुन डस्टबिनमा फाल्ने थाहा नभएका बिरामीका आफन्तले ड्युटीमा रहेका परिचारिका (नर्स) लाई सोध्नुपर्छ।

७. हरेक अस्पातालले बिरामी भेट्ने निश्चित समय तोकेको हुन्छ। बिरामी भेट्न आउनुअघि सोको जानकारी लिनुपर्छ। कहिलेकाहीं बिरामीलाई सरुवा रोग जस्तैः टिबी, इन्फ्लुएन्जा, धेरै एन्टिबायोटिक औषधिहरुले मार्न नसक्ने किटाणुको संक्रमण भएको अवस्थामा बिरामीलाई छुट्टै कोठामा (आइसोलेसन रूम) मा पनि राखिएको हुनसक्छ। त्यस अवस्थामा बिरामी भेट्न नाआउँदा राम्रो हुन्छ। बिरामी पूर्ण रुपले सन्चो भएपछि मात्र भेट्न जँदा उचित हुन्छ।

८. बिरामीको कोठा अगाडि कुनै सूचना अथवा कुनै चिह्न राखिएको छ भने ड्युटीमा रहेकी परिचारिकासँग बुझेर मात्र बिरामी भेट्न जानुपर्छ। सूचनामा उल्लेख गरेअनुसार पालना गर्नुपर्छ। प्रायः अस्पातालमा आइसियु, ओटी, आइसोलेसन रूममा जाँदा मास्क, गाउन लगाउनुपर्ने ,जुत्ता फुकाल्नुपर्ने नियम हुन्छ।

९. बिरामीलाई फूलको गुच्छा भन्दा अरु नै उपहार जस्तःै पुस्तक, पत्रिका आदि लगिदिँदा राम्रो हुन्छ। किनभने फूलमा किटाणुहरु रहनसक्ने हुँदा सक्रमण फैलन सक्छ।

१०. यदि तपाईं क्यान्सर बिरामी जसको रोगसँग लड्नसक्ने शक्ति कम छ, त्यस्ता बिरामीलाई भेट्न जाँदै हुनुहुन्छ भने फलफूल र नपकाएको खानेकुरा लैजानुु हुँदैन। खानेकुरा घरैमा तयार गरेर लाग्दै हुन्नुहुन्छ भने बिरामीले खान हुने र नहुने कुराको जानकारी लिएर मात्र लग्नु होला। उचित पौष्टिक आहारयुक्त खानाले पनि बिरामीको रोग निको पार्न ठूलो भूमिका खेल्छ।

स्रोत:स्वास्थ्यखबर पत्रीका

(गुरुङ इन्फेक्सन कन्ट्रोल नर्स हुन्)

स्वास्थ्यको फर्जी रिपोर्ट बनाएर केही कर्मचारी संघमै समायोजन र पदस्थापन भएको भन्दै उजुरी

काठमाडौं ।  अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले फर्जी रिपोर्ट बनाएर स्वास्थ्यका कर्मचारीहरू संघमा समायोजन भएको भन्दै चासो देखाएको छ । फर्जी रिपोर्ट बनाएर केही कर्मचारी संघमै समायोजन र पदस्थापन भएको भन्दै उजुरी परेपछि अख्तियारले चासो देखाएको हो ।
अख्तियारका प्रवक्ता प्रदीपकुमार कोइरालाले उजुरीमाथि छानबिन भइरहेको र दोषी ठहरिए कारबाहीको दायरामा ल्याइने बताए । ‘फर्जी रिपोर्ट बनाएर केही कर्मचारी संघमै समायोजन र पदस्थापन भएको भन्दै उजुरी परेको छ, अनुसन्धानमा दोषी ठहरिए कारबाहीको दायरामा ल्याउने छौं,’ प्रवक्ता कोइरालाले भने ।

फर्जी रिपोर्टका आधारमा संघमै समायोजन र पदस्थापन हुनेहरूमा वीर अस्पतालमा कार्यरत कर्मचारीहरू अरुण महतो, टीकाराम पनेरु, जीवन श्रेष्ठ, युवराज सुवेदीलगायत रहेका छन् ।
यस्तै, वीर अस्पतालमा कार्यरत डिल्ली खनाल, डिल्ली आचार्य, सविता जोशी, युवराज सुवेदीले पनि रोगी भएको भन्दै रिपोर्ट पेस गरेको पाइएको छ । यी सबै अहेबका रूपमा कार्यरत छन् ।
स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता महेन्द्र श्रेष्ठले नियुक्त हुँदा निरोगिताको प्रमाणपत्र पेस गरेर फेरि बोर्डमार्फत नै रोगीको प्रमाणपत्र पेस गर्नु अनुसन्धानको विषय भएको बताए । ‘एक वर्ष अगाडि नियुक्त हुँदा निरोगिताको प्रमाणपत्र पेस गर्ने र त्यही व्यक्तिले अहिले आएर बोर्डको सिफारिसमा रोगी भएको प्रमाणपत्र पेस गर्ने, यस्तो पनि हुन्छ र ? यो विषयमा छानबिन जरुरी छ ।’

स्वास्थ्य मन्त्रालयले समायोजनको सूचना प्रकाशित गरेसँगै कर्मचारीले आफ्नो नजिक रहेका चिकित्सकको रिपोर्टका आधारमा मेडिकल बोर्डको सिफारिसमा त्यस्तो काम गरेको पाइएको छ ।
स्रोतका अनुसार स्वास्थ्यअन्तर्गत समायोजनमा समस्या आएपछि स्वास्थ्य मन्त्रालयले गुनासो गर्ने समय दिएको थियो । यसपछि वीर अस्पतालका केही स्वास्थ्यकर्मीले फर्जी रिपोर्ट बनाएर पेस गरेका हुन् ।
संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमार्फत समायोजनको सूची सार्वजनिक भएपछि वीरका अधिकांश कर्मचारीले बिरामी भएको भन्दै मेडिकल बोर्डमार्फत स्वास्थ्य मन्त्रालयमा विवरण पेस गरेका थिए । मेडिकल बोर्डले दिएको सिफारिसबारे पनि छानबिन भइरहेको अख्तियारले जनाएको छ ।

एक वर्षअगाडि नियुक्त हुँदा निरोगिताको प्रमाणपत्र पेस गरेका छन् । अहिले आएर बोर्डको सिफारिसमा कसरी रोगी भए ? नियुक्त हुँदा निरोगी प्रमाणपत्र पेस गरेर फेरि बोर्डमार्फत रोगीको प्रमाणपत्र पेस हुनु अनुसन्धानको विषय हो 
महेन्द्र श्रेष्ठ, प्रवक्ता, स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय

फर्जी रिपोर्ट बनाएर केही कर्मचारी संघमै समायोजन र पदस्थापन भएको भन्दै उजुरी परेको छ, अनुसन्धानमा दोषी ठहरिए कारबाहीको दायरामा ल्याउनेछौं
प्रदीपकुमार कोइराला 
प्रवक्ता अख्तियार

कर्मचारी र चिकित्सकको मिलोमतोमा तयार पारिएका रिपोर्टहरू मेडिकल बोर्डले पनि फटाफट सदर गरेको देखिएको छ । हालसम्म मेडिकल बोर्डबाट सिफारिस भएकै आधारमा ६० बढी कर्मचारीको समायोजन भइसकेको छ ।
निजामती सेवा नियमावली २०५० अनुसार कडा रोग भन्नाले मिर्गौला, मुटु र क्यान्सरसम्बन्धी रोगलाई जनाउँछ । तर, अस्पतालमा कार्यरत केही कर्मचारीको उच्च रक्तचाप, ढाडको दुखाइ, बाथजस्ता रोग भनी सिफारिस गरिएको छ । ती व्यक्ति प्रायः बोर्ड र सामान्य प्रशासन मन्त्रालयका पदाधिकारीनिकट रहेको बुझिएको छ ।

अस्पतालमा कार्यरत अहेब अरुणकुमार महतोलाई जनरल फिजिसियनले सिफारिस गरेको पाइएको छ । सिफारिसमा महतोलाई थाइराइडको समस्या, घाँटीनेर ढाड खिइएको, उच्च रक्तचाप र पित्तथैलीमा गिर्खा भएको देखाइएको छ । सोसम्बन्धी इन्डोक्राइनोलोजिस्ट, अर्थोपेडिक सर्जन, फिजिसियन र सर्जनले हेर्नुपर्ने हुन्छ । तर, महतोलाई असम्बन्धित डाक्टरले दिएको रिपोर्टलाई आधार मानेर बिरामी भएको सिफारिस बोर्डले गरेको छ ।
बोर्डले तयार पारेको सिफारिसमा महतोलाई सर्भिकल स्पोनडायलोसिस, एचटीएन, हाइपोथाइरोइडिज्म मल्टिपल जिबिपोलिप्स भएकाले सम्बन्धित विशेषज्ञ डा. संजयकुमार ठाकुरले सुविधा सम्पन्न ठाउँमा बिरामीको नियमित फलोअप तथा उपचार गर्ने गरेको उल्लेख छ ।

स्रोतका अनुसार महतो स्वास्थ्य राज्यमन्त्री डा. सुरेन्द्रकुमार यादव निकट हुन् । उनी संघमै समायोजनमा परेका छन् । वीर अस्पतालका कन्सल्टेन्ट फिजिसियन डा. ठाकुरले रिपोर्टका आधारमा आफूले चेकजाँच गरेको बताए । उनले भने, ‘मैले उहाँलाई नियमित फलोअपमा पनि आउन भनेको छु । ’
यस्तै, अस्पतालमा कार्यरत अहेब टीकाराम पनेरूलाई बोर्डले ढाड दुख्ने समस्या भएको देखाएर संघकै फाजिलमा सरुवा गरिएको छ । उनी खेलाडीसमेत हुन् । तर, ढाड खिइएको भन्दै बोर्डले सिफारिस दिएको छ । धेरैबेरसम्म हिँड्न र उभिन नहुने भनेर सिफारिस गरिएको छ । स्रोतका अनुसार पनेरू सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमा गठन भएको तत्कालीन समायोजन महाशाखाका प्रमुख केदार पनेरूका नातेदार हुन् ।

यस्तै, अस्पतालमा कार्यरत अहेब युवराज सुवेदीलाई बोर्डले ढाड दुख्ने समस्या भएको देखाएको छ । यही रिपोर्टका आधारमा उनलाई संघकै फाजिलमा पदस्थापन र समायोजन गरिएको हो । फर्जी रिपोर्ट बनाएको प्रमाणित भए डाक्टरको प्रमाणपत्र रद्ध गर्ने अधिकार नेपाल मेडिकल काउन्सिललाई छ ।
यसैगरी, अस्पतालमा कार्यरत अहेब जीवन श्रेष्ठलाई बोर्डले ढाड दुख्ने समस्या भएको देखाएको छ । यसैलाई आधार बनाएर उनलाई संघकै फाजिलमा पदस्थापन र समायोजन गरिएको छ ।
कर्मचारी समायोजन ऐनको दफा ८ को उपदफा ४ मा प्रचलित कानुनले निर्धारण गरेको कडा रोग लागेको वा शारीरिक रूपमा अशक्त व्यक्तिले रोजेको ठाउँमा समायोजन हुन पाउने उल्लेख छ ।
नेपाल सरकारले गठन गरेको मेडिकल बोर्डले प्रमाणित गरेपछि मन्त्रालयले कर्मचारीलाई चाहेको स्थानमा समायोजन गर्ने व्यवस्था छ ।

सो दफालाई दुरुपयोग गर्दै वीर अस्पतालका १२ बढी कर्मचारी मेडिकल बोर्डबाट कडा रोग भनी सिफारिस बनाउँदै समायोजनमा पर्न सफल भएका हुन् । मेडिकल बोर्डको अध्यक्षमा अस्पतालका निर्देशक डा. केदारप्रसाद सेन्चुरी, सदस्यहरूमा प्राडा विद्यानिधि न्यौपाने र प्राडा किरण श्रेष्ठ रहेका छन् ।

Source: rajdhani daily